ผู่จงอี้ชี่ หรือโปวตงเอี๊ยะขี่ 补中益气汤 Bu Zhong Yi Qi Tang
BU ZHONG YI QI TANG
โปวตงเอี๊ยะขี่
ตำรับยาแผนจีนที่มีแนวคิดหลักในการเสริมชี่ บำรุงส่วนกลาง และช่วยยกหยางชี่ ตามหลักการแพทย์แผนจีน
แนวคิดของตำรับ
Bu Zhong Yi Qi Tang เป็นตำรับยาแผนจีนที่เน้นการเสริมชี่ของระบบม้ามและกระเพาะอาหาร รวมถึงการยกหยางชี่ขึ้นตามแนวคิดการแพทย์แผนจีน
ข้อมูลต้นฉบับกล่าวถึงการใช้ตำรับในกลุ่มอาการชี่พร่อง ซึ่งอาจมีอาการอ่อนแรง ไม่อยากพูด เบื่ออาหาร มือเท้าอ่อนแรง รวมถึงภาวะอวัยวะหย่อนและอาการถ่ายเหลวเรื้อรัง
ส่วนประกอบของตำรับ
ส่วนประกอบและปริมาณตามข้อมูลจากตำรับยาจีนที่ใช้บ่อยในประเทศไทย เล่ม 1
```| ชื่อสมุนไพร | ชื่อจีน | ปริมาณ |
|---|---|---|
| อึ่งคี้ (Huang Qi) | 黄芪 | 15 กรัม |
| กิ๊กพ้วย (Ju Pi) | 橘皮 | 6 กรัม |
| จิ้วตังกุย (Dang Gui) | 当归(酒焙干) | 10 กรัม |
| หยิ่งเซียม (Ren Shen) | 人参 | 10 กรัม |
| แปะตุ๊ก (Bai Zhu) | 白术 | 10 กรัม |
| เจี๊ยกำเช่า (Zhi Gan Cao) | 炙甘草 | 5 กรัม |
| เซ็งมั้ว (Sheng Ma) | 升麻 | 3 กรัม |
| ฉ่าโอ๊ว (Chai Hu) | 柴胡 | 3 กรัม |
หมายเหตุ: ปริมาณข้างต้นเป็นข้อมูลตามเอกสารอ้างอิง ไม่ใช่คำแนะนำในการจัดยาหรือใช้ยาเฉพาะบุคคล
```หลักการของตำรับ
ตามข้อมูลต้นฉบับ ตำรับนี้มีหลักการสำคัญ ได้แก่
สรรพคุณตามข้อมูลตำรับ
ข้อมูลต้นฉบับระบุการใช้ตำรับในกลุ่มอาการชี่พร่องของระบบม้ามและกระเพาะอาหาร โดยกล่าวถึงอาการและลักษณะต่อไปนี้
```อาการด้านพลังงานและกำลัง
- ชี่พร่อง อ่อนแรง
- ไม่อยากพูด
- มือและเท้าอ่อนแรง
- รับประทานอาหารไม่รู้รส
อาการด้านความร้อนและความกระหาย
- ตัวร้อนและมีเหงื่อ
- ปวดศีรษะ
- ขี้หนาว
- คอแห้งและกระหายน้ำ
อาการด้านระบบทางเดินอาหารและการหย่อน
- ถ่ายเหลวหรือท้องเสียเรื้อรัง
- ภาวะกระเพาะอาหารหย่อน
- ภาวะมดลูกหย่อน
ข้อมูลการศึกษาที่อ้างถึง
เอกสารอ้างอิงกล่าวถึงการศึกษาสารสกัดน้ำของตำรับในสัตว์ทดลองและข้อมูลการศึกษาความปลอดภัย ดังนี้
```1. การศึกษาในสัตว์ทดลอง
- การให้สารสกัดน้ำทางปากแก่หนูถีบจักร ในขนาดเทียบเท่าผงยา 25 กรัมต่อกิโลกรัม ติดต่อกัน 5 วัน มีรายงานผลเพิ่มการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน
- การให้ในขนาดเทียบเท่าผงยา 50 กรัมต่อกิโลกรัม มีรายงานผลเกี่ยวกับการชะลอความแก่ โดยเพิ่มจำนวนกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อเซลล์ผิวหนัง และเพิ่มความทนต่อการขาดออกซิเจน
- มีรายงานว่าสารสกัดหรือผงยามีฤทธิ์ปกป้องตับในหนูถีบจักร
2. ข้อมูลเกี่ยวกับไข้หวัดและตับอักเสบ
เอกสารต้นฉบับระบุว่าสารสกัดน้ำสามารถลดอาการและระยะเวลาการเป็นไข้หวัด และมีฤทธิ์กระตุ้นภูมิคุ้มกัน รวมถึงกล่าวถึงการใช้ยาชงในการรักษาโรคตับอักเสบเรื้อรัง อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่ยกมานี้ไม่ได้แสดงรายละเอียดของรูปแบบการศึกษา จำนวนผู้เข้าร่วม หรือคุณภาพหลักฐาน จึงไม่ควรนำไปสรุปเป็นประสิทธิผลในการรักษาโรคในคน
3. การศึกษาความปลอดภัย
- การให้สารสกัดน้ำทางปากแก่หนูขาวในขนาดเทียบเท่าผงยา 7.5 กรัมต่อกิโลกรัม ไม่พบอาการผิดปกติภายใน 48 ชั่วโมงหลังได้รับสารสกัด
- การฉีดสารสกัดน้ำเข้าช่องท้องหนูขาว มีรายงานค่า LD50 เทียบเท่าผงยา 40 กรัมต่อกิโลกรัม
- การฉีดสารสกัดน้ำเข้าช่องท้องในขนาดเทียบเท่าผงยา 0.5 กรัมต่อกิโลกรัม ทุกวันติดต่อกัน 30 วัน พบว่าน้ำหนักสัตว์ทดลองเพิ่มขึ้น โดยไม่พบอาการผิดปกติหรือการตายของสัตว์ทดลอง
ผลการศึกษาในสัตว์ทดลองไม่สามารถใช้ยืนยันความปลอดภัยหรือประสิทธิผลของตำรับในมนุษย์ได้โดยตรง
ข้อควรทราบ
ข้อมูลเกี่ยวกับสรรพคุณและการศึกษาข้างต้นเป็นข้อมูลจากเอกสารอ้างอิง ไม่ใช่คำแนะนำให้ใช้ตำรับเพื่อรักษาโรคด้วยตนเอง การเลือกใช้ตำรับควรพิจารณาตามรูปแบบอาการและความเหมาะสมของแต่ละบุคคลโดยผู้ประกอบวิชาชีพที่มีคุณสมบัติเหมาะสม
หากมีอาการอ่อนเพลียมาก ท้องเสียเรื้อรัง หรือมีอาการผิดปกติที่รุนแรง ควรได้รับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์
เอกสารอ้างอิง
ตำรับยาจีนที่ใช้บ่อยในประเทศไทย เล่ม 1, กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, กระทรวงสาธารณสุข
OrientalMed | ข้อมูลเพื่อการศึกษาเกี่ยวกับศาสตร์การแพทย์แผนจีน