จือไป่ตี้หวงวาน Zhi Bai Di Huang Wan 知柏地黄丸

จือไป่ตี้หวงหวาน 知柏地黄丸

Zhi Bai Di Huang Wan

Zhi Bai Ba Wei Wan 知柏八味丸

Anemarrhena, Phellodendron and Rehmannia Pill

ตำรับยาจีนที่พัฒนาจากลิ่วเว่ยตี้หวงหวาน โดยเพิ่มสมุนไพรจือหมู่และหวงไป่ เน้นการบำรุงหยินและระบายไฟจากภาวะหยินพร่องตามทฤษฎีแพทย์จีน

รู้จักตำรับยา

จือไป่ตี้หวงหวาน (知柏地黄丸) เป็นตำรับยาจีนที่มีพื้นฐานจากตำรับลิ่วเว่ยตี้หวงหวาน (六味地黄丸) โดยเพิ่มสมุนไพรจือหมู่ (知母) และหวงไป่ (黄柏) ตามหลักการแพทย์แผนจีน

ตำรับนี้มีแนวทางในการบำรุงหยินของตับและไต พร้อมระบายไฟที่สัมพันธ์กับภาวะหยินพร่อง โดยเป็นการผสมผสานสมุนไพรที่มีคุณสมบัติบำรุงหยินเข้ากับสมุนไพรที่ช่วยระบายความร้อน

ข้อควรเข้าใจ

คำอธิบายนี้เป็นข้อมูลตามกรอบทฤษฎีแพทย์แผนจีน ไม่ใช่การยืนยันประสิทธิผลในการรักษาโรคทางการแพทย์สมัยใหม่

ส่วนประกอบของตำรับ

ตำรับนี้ประกอบด้วยสมุนไพร 8 ชนิด โดยมีบทบาทตามทฤษฎีแพทย์จีนดังนี้

Zhi Mu 知母

ระบายความร้อนและไฟ บำรุงหยิน เพิ่มความชุ่มชื้น และส่งเสริมการสร้างสารน้ำตามแนวคิดแพทย์จีน

Huang Bai 黄柏

ระบายความร้อนชื้น ระบายไฟของไต และขจัดพิษตามทฤษฎีแพทย์จีน

Shu Di Huang 熟地黄

บำรุงหยินและเลือด รวมถึงบำรุงไต

Shan Zhu Yu 山茱萸

บำรุงตับและไต มีคุณสมบัติฝาด ช่วยเก็บรักษาสารสำคัญตามแนวคิดแพทย์จีน

Shan Yao 山药

บำรุงม้าม เสริมการทำงานของไต และบำรุงจิง (สารสำคัญพื้นฐานของร่างกายตามทฤษฎีแพทย์จีน)

Fu Ling 茯苓

เสริมม้ามและช่วยระบายความชื้น

Mu Dan Pi 牡丹皮

ระบายความร้อน ลดไฟจากภาวะพร่อง และช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดตามทฤษฎีแพทย์จีน

Ze Xie 泽泻

ส่งเสริมการขับปัสสาวะและระบายความชื้น ช่วยปรับสมดุลกับสมุนไพรที่มีฤทธิ์บำรุงในตำรับ

หลักการของตำรับตามทฤษฎีแพทย์จีน

จือไป่ตี้หวงหวานผสานสมุนไพรที่มีคุณสมบัติบำรุงหยินเข้ากับสมุนไพรที่ช่วยระบายความร้อน โดยมีหลักการสำคัญ 3 ประการ

บำรุงหยินของตับและไต

บำรุงสารสำคัญของร่างกาย

ระบายไฟจากภาวะหยินพร่อง

หลักการเหล่านี้เป็นคำอธิบายตามทฤษฎีแพทย์จีน ไม่ใช่กลไกทางชีวการแพทย์ที่ยืนยันแล้ว

รูปแบบความไม่สมดุลตามทฤษฎีแพทย์จีน

ไตพร่องหยินร่วมกับไฟลุกโชน

ภาวะที่ตามทฤษฎีแพทย์จีนมีหยินของไตไม่เพียงพอ และปรากฏอาการของความร้อน

หยินของตับและไตพร่อง

รูปแบบความไม่สมดุลที่อาจพบร่วมกับอาการที่แพทย์จีนจัดอยู่ในกลุ่มไฟจากภาวะพร่อง

ความร้อนชื้นในเซี่ยเจียว (下焦)

รูปแบบความไม่สมดุลบริเวณส่วนล่างของร่างกายตามแนวคิดแพทย์จีน โดยอาจพบร่วมกับภาวะไตพร่องหยิน

อาการที่อาจพบร่วมกับรูปแบบดังกล่าว

ในตำราแพทย์จีน อาการต่อไปนี้อาจพบร่วมกับรูปแบบความไม่สมดุลข้างต้น อย่างไรก็ตาม อาการเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอสำหรับการวินิจฉัยหรือเลือกใช้ตำรับยา

ความร้อนและสารน้ำ

เหงื่อออกตอนกลางคืน
ปากและลิ้นแห้ง
คอแห้งหรือเจ็บคอเรื้อรัง
กระหายน้ำ
ฝ่าเท้าร้อน
ผิวแห้ง
ไข้ขึ้น ๆ ลง ๆ

เอวและเข่า

ปวดหลังส่วนล่างและเข่า
เอวและเข่าอ่อนแรง
กล้ามเนื้ออ่อนแรง
ชาและอ่อนแรงบริเวณเอวและเข่า
ปวดส้นเท้า

ศีรษะและประสาทสัมผัส

เวียนศีรษะ
หูอื้อ
การได้ยินลดลง

ปัสสาวะและระบบสืบพันธุ์

ปัสสาวะลำบาก
ปัสสาวะน้อยหรือมีสีเหลือง
ปัสสาวะบ่อย
ปัสสาวะหยด
ฝันเปียก

ช่องปาก

ปวดฟัน
ฟันโยก
เหงือกบวม แดง และปวด

อารมณ์และอาการอื่น ๆ

หงุดหงิดง่าย
ปวดตามแนวกึ่งกลางลำตัว

ข้อควรระวังและข้อห้ามใช้

ควรระมัดระวังในผู้ที่มีอาการท้องเสียจากม้ามพร่อง หรือมีอาการอาหารไม่ย่อยร่วมกับลิ้นสีขาวและมีฝ้าลื่น
ตามหลักการแพทย์จีน ไม่เหมาะกับรูปแบบหยางพร่อง
ผู้ที่มีโรคประจำตัว ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือใช้ยาอื่นอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้ประกอบวิชาชีพที่มีคุณสมบัติเหมาะสมก่อนใช้

ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำให้ใช้ยาเพื่อรักษาอาการด้วยตนเอง หากมีอาการผิดปกติหรืออาการต่อเนื่อง ควรได้รับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์