เสวียฝูจูหยูทัง Xue Fu Zhu Yu Tang 血府逐瘀汤

เสวี่ยฝู่จู๋อวี๋ทัง 血府逐瘀汤

Xue Fu Zhu Yu Tang

Drive Out Stasis in the Mansion of Blood Decoction

เสวี่ยฝู่จู๋อวี๋ทัง (Xue Fu Zhu Yu Tang) เป็นตำรับยาแผนจีนที่เน้นการกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและสลายเลือดคั่ง โดยตามทฤษฎีแพทย์แผนจีนมีความสัมพันธ์กับภาวะเลือดคั่งบริเวณทรวงอกและกระบังลม

ชื่อของตำรับสื่อถึงการขจัดเลือดคั่งในบริเวณที่เปรียบเสมือน “คลังเลือด” โดยตำรับนี้มีทั้งสมุนไพรที่ช่วยกระตุ้นเลือด สมุนไพรที่ช่วยปรับชี่ และสมุนไพรที่ช่วยประสานการทำงานของสูตร

คำอธิบายนี้เป็นไปตามกรอบแนวคิดแพทย์แผนจีน ไม่ได้หมายความว่าตำรับนี้รักษาภาวะเลือดคั่งหรือโรคทางหัวใจและหลอดเลือดได้ทุกชนิด

ต้องการสอบถามข้อมูลเกี่ยวกับตำรับยา?

ติดต่อ OrientalMed เพื่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม

ติดต่อทาง LINE OA

1. ส่วนประกอบและหน้าที่ของสมุนไพร

ตำรับนี้ประกอบด้วยสมุนไพรหลายชนิดที่ทำงานร่วมกัน โดยมีบทบาทหลักในการกระตุ้นการไหลเวียนของเลือด สลายเลือดคั่ง และปรับการเคลื่อนไหวของชี่

ชื่อสมุนไพร	หน้าที่และบทบาทตามทฤษฎีแพทย์แผนจีน
Tao Ren 桃仁	กระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและสลายเลือดคั่ง เป็นหนึ่งในสมุนไพรหลักที่ใช้จัดการภาวะเลือดคั่ง
Hong Hua 红花	ช่วยกระตุ้นเลือด สลายเลือดคั่ง และบรรเทาอาการปวดที่สัมพันธ์กับเลือดคั่ง
Dang Gui 当归	บำรุงเลือดและส่งเสริมการไหลเวียนของเลือด ช่วยประสานการทำงานกับสมุนไพรที่สลายเลือดคั่ง
Chuan Xiong 川芎	กระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและชี่ มีบทบาทในการบรรเทาอาการปวดตามแนวคิดแพทย์แผนจีน
Chi Shao 赤芍	กระตุ้นเลือด สลายเลือดคั่ง และระบายความร้อนจากเลือดตามทฤษฎีแพทย์แผนจีน
Chuan Niu Xi 川牛膝	ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและนำชี่กับเลือดลงสู่ด้านล่างตามแนวคิดแพทย์แผนจีน
Chai Hu 柴胡	กระจายชี่ตับและช่วยคลายภาวะชี่ติดขัด มีบทบาทในการปรับการเคลื่อนไหวของชี่ในตำรับ
Jie Geng 桔梗	ช่วยนำทิศทางการออกฤทธิ์ของตำรับไปยังส่วนบนของร่างกายตามหลักการจัดตำรับยาแผนจีน
Zhi Ke 枳壳	ส่งเสริมการเคลื่อนไหวของชี่ ช่วยจัดการภาวะชี่ติดขัดและความรู้สึกแน่นหรืออึดอัด
Sheng Di Huang 生地黄	ระบายความร้อนจากเลือดและช่วยบำรุงหยินตามทฤษฎีแพทย์แผนจีน
Gan Cao 甘草	ช่วยประสานการทำงานของสมุนไพรต่าง ๆ ในตำรับ

ฤทธิ์หลักของตำรับ

กระตุ้นการไหลเวียนของเลือด
สลายภาวะเลือดคั่ง
กระจายชี่ตับและช่วยคลายภาวะชี่ติดขัด
ช่วยเปิดการไหลเวียนในเส้นลมปราณตามทฤษฎีแพทย์แผนจีน
บรรเทาอาการปวดที่สัมพันธ์กับเลือดคั่ง

2. กลุ่มอาการและอาการทางคลินิก

ตามทฤษฎีแพทย์แผนจีน ตำรับนี้สัมพันธ์กับภาวะเลือดคั่งบริเวณทรวงอกและกระบังลม ซึ่งอาจเกิดร่วมกับภาวะชี่ติดขัด

อาการที่ตำราใช้ประกอบการพิจารณา

ปวดบริเวณทรวงอก ลักษณะปวดเฉพาะจุดหรือปวดเหมือนถูกแทง
ปวดศีรษะเรื้อรัง โดยอาการปวดมีตำแหน่งค่อนข้างคงที่
ใจสั่น
สะอึกต่อเนื่องหรือเป็นซ้ำ
นอนไม่หลับหรือฝันมาก
ลิ้นมีสีคล้ำหรือมีจุดสีม่วง ซึ่งอาจเป็นลักษณะที่ใช้ประกอบการประเมินตามแพทย์แผนจีน

อาการเหล่านี้ไม่จำเพาะต่อตำรับนี้ และไม่สามารถใช้วินิจฉัยภาวะเลือดคั่งหรือโรคหัวใจได้ด้วยตนเอง

โรคและภาวะที่มีการศึกษาเกี่ยวกับตำรับ

มีการกล่าวถึงหรือศึกษาตำรับนี้ในบริบทของโรคและอาการหลายประเภท เช่น

โรคหลอดเลือดหัวใจ
ความดันโลหิตสูง
ไมเกรนและอาการปวดศีรษะ
อาการปวดประจำเดือนและประจำเดือนขาด
ภาวะซึมเศร้าและความผิดปกติทางจิตเวชบางชนิด

ข้อควรระวังในการตีความ

การพบชื่อโรคในเอกสารหรือการศึกษาวิจัย ไม่ได้หมายความว่าตำรับนี้เป็นการรักษามาตรฐานหรือมีประสิทธิผลที่ยืนยันแล้วสำหรับโรคนั้น ๆ ผู้ป่วยไม่ควรหยุดยาแผนปัจจุบันหรือใช้ตำรับนี้ทดแทนการรักษาโดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์

3. การปรับเปลี่ยนตำรับ (Modifications)

ตำรับยาแผนจีนอาจมีการปรับเปลี่ยนตามกลุ่มอาการและการประเมินของผู้ประกอบวิชาชีพ การปรับสูตรต่อไปนี้เป็นตัวอย่างแนวทางที่พบในเอกสารตำรับ ไม่ใช่คำแนะนำให้ปรับหรือผสมยาเอง

การปรับทิศทางไปยังส่วนล่าง

ในกรณีที่ต้องการปรับแนวทางการใช้กับอาการบริเวณส่วนล่าง เช่น อาการทางประจำเดือน อาจมีการพิจารณาปรับสมุนไพรที่นำทิศทางของตำรับ เช่น Jie Geng และพิจารณาเพิ่ม Dan Shen หรือ Xiang Fu ตามการประเมิน

ภาวะชี่และเลือดพร่อง

อาจพิจารณาสมุนไพรที่มีบทบาทในการบำรุงชี่ เช่น Huang Qi หรือ Dang Shen เพื่อปรับสมดุลของตำรับตามสภาพผู้ป่วย

ภาวะหยินพร่อง

อาจพิจารณาสมุนไพรบำรุงหยิน เช่น Mai Men Dong หรือ Yu Zhu หรือพิจารณาตำรับ Liu Wei Di Huang Wan ตามกลุ่มอาการที่ประเมินได้

ภาวะหยางพร่องหรือเย็น

ในบางกรณีอาจพิจารณาสมุนไพรที่มีบทบาทในการให้ความอบอุ่น เช่น Gui Zhi ส่วน Zhi Fu Zi เป็นสมุนไพรที่ต้องใช้ด้วยความระมัดระวังสูงและอยู่ภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญ

อาการปวดทรวงอกรุนแรงร่วมกับใจสั่น

เอกสารบางแนวทางกล่าวถึงการปรับตำรับร่วมกับ Shi Xiao San ซึ่งประกอบด้วย Pu Huang และ Wu Ling Zhi อย่างไรก็ตาม อาการเจ็บหน้าอกรุนแรงร่วมกับใจสั่นอาจเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการตรวจทันที

ภาวะหลังการกระทบกระเทือน

มีการกล่าวถึงสมุนไพรบางชนิดที่ใช้ในตำรับเฉพาะ เช่น Meng Chong, Quan Xie และ Jiu Xiang Chong แต่ไม่ควรนำมาใช้เอง เนื่องจากมีข้อควรระวังเฉพาะและต้องประเมินความเหมาะสม

ปัญหาเหงือกและปริทันต์

ในเอกสารบางแนวทางมีการกล่าวถึงการเพิ่ม Gou Ji หรือ Gu Sui Bu แต่การรักษาโรคปริทันต์ยังต้องอาศัยการตรวจและดูแลจากทันตแพทย์

ภาวะมีก้อนหรือการคั่งแข็ง

อาจมีการกล่าวถึงสมุนไพร เช่น San Leng, E Zhu และ Tu Bie Chong ในการปรับตำรับเฉพาะ แต่การพบก้อนหรืออวัยวะโตจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยหาสาเหตุก่อน

4. ข้อห้ามใช้และข้อควรระวัง

การตั้งครรภ์: ไม่ควรใช้ตำรับนี้ เนื่องจากมีสมุนไพรที่กระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและอาจมีความเสี่ยงต่อการตั้งครรภ์
ภาวะเลือดออกผิดปกติ: ผู้ที่มีเลือดออกมากหรือมีภาวะเลือดออกที่ยังไม่ทราบสาเหตุควรได้รับการประเมินก่อนใช้
ผู้ที่มีประจำเดือนมากผิดปกติ: ควรหลีกเลี่ยงการใช้เองและปรึกษาแพทย์
ผู้ที่ร่างกายอ่อนแอหรือมีภาวะพร่อง: ต้องประเมินความเหมาะสม เนื่องจากตำรับมีแนวทางหลักในการกระตุ้นเลือดและสลายเลือดคั่ง
ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด: ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ เนื่องจากอาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดปฏิกิริยาระหว่างยา

สัญญาณอันตรายที่ควรพบแพทย์

หากมีอาการเจ็บหน้าอกอย่างรุนแรง หายใจลำบาก เหงื่อแตก หน้ามืด เป็นลม หรือมีอาการปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน ควรเข้ารับการประเมินทางการแพทย์ทันที ไม่ควรใช้ตำรับสมุนไพรเพื่อรอดูอาการ

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับตำรับยาจีน