หน้าแรก > คลังความรู้ > ตำรับยาสมุนไพรคลาสสิค > ปาเซียนฉางโส่ววาน Ba Xian Chang Shou Wan 八仙长寿丸

ปาเซียนฉางโส่ววาน Ba Xian Chang Shou Wan 八仙长寿丸

TRADITIONAL CHINESE MEDICINE

ตำรับยาแปดเซียนอายุยืน
Ba Xian Chang Shou Wan (八仙长寿丸)

麦味地黄丸 Mài Wèi Dì Huáng Wán

ตำรับยาแปดเซียนอายุยืนเป็นตำรับยาจีนที่เกี่ยวข้องกับตำรับลิ่วเว่ยตี้หวงหวาน (六味地黄丸) โดยเพิ่มสมุนไพรที่ใช้บำรุงยินของปอดและช่วยเก็บกักชี่ตามทฤษฎีการแพทย์แผนจีน

แนวคิดสำคัญ: ตำรับนี้มุ่งเน้นการบำรุงยินของปอดและไตตามหลักการแพทย์จีน โดยการเลือกใช้ต้องพิจารณากลุ่มอาการและสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล

สนใจข้อมูลเกี่ยวกับตำรับยาแปดเซียนอายุยืน?

ติดต่อ OrientalMed เพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับตำรับยาและสมุนไพรจีน

ติดต่อผ่าน LINE OA

1. ข้อมูลพื้นฐานของตำรับยา

ชื่อที่ใช้เรียก: Mài Wèi Dì Huáng Wán (麦味地黄丸) หรือ Bā Xiān Cháng Shòu Wán (八仙长寿丸)

ความหมาย: ชื่อ Ba Xian Chang Shou Wan แปลได้โดยประมาณว่า “ยาลูกกลอนแปดเซียนอายุยืน” โดยเป็นชื่อที่สื่อถึงการบำรุงและการมีอายุยืนยาว ไม่ควรตีความว่าเป็นการรับประกันผลด้านสุขภาพหรืออายุขัย

ที่มาและความสัมพันธ์กับตำรับอื่น: ตำรับนี้มีความสัมพันธ์กับ Liu Wei Di Huang Wan (六味地黄丸) ซึ่งเป็นตำรับพื้นฐานที่มีสมุนไพร 6 ชนิด โดยมีการเพิ่ม Mài Mén Dōng และ Wǔ Wèi Zǐ ในตำรับที่เรียกว่า Mài Wèi Dì Huáng Wán

ชื่อเรียกและรายละเอียดของตำรับอาจแตกต่างกันตามตำราและผู้ผลิต จึงควรตรวจสอบสูตรส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์แต่ละรายการ

2. ส่วนประกอบสมุนไพรและบทบาท

ตำรับ Mài Wèi Dì Huáng Wán ประกอบด้วยสมุนไพร 8 ชนิด โดยอธิบายบทบาทตามหลักการจัดตำรับยาแบบราชา รอง ผู้ช่วย และทูต

```
Shú Dì Huáng 熟地黄
君药 — สมุนไพรหลัก

มีบทบาทในการบำรุงยินของไตและเติมเต็มจิง (สารพื้นฐานตามทฤษฎี TCM)

Mài Mén Dōng 麦门冬
臣药 — สมุนไพรเสริมฤทธิ์หลัก

บำรุงยินของปอด เพิ่มความชุ่มชื้น และใช้ตามทฤษฎี TCM ในกลุ่มอาการไอแห้งจากภาวะยินพร่อง

Wǔ Wèi Zǐ 五味子
臣药 — สมุนไพรเสริมฤทธิ์หลัก

มีคุณสมบัติฝาดสมาน ใช้ตามทฤษฎี TCM เพื่อเก็บกักชี่ของปอดและจิงของไต

Shān Zhū Yú 山茱萸
臣药 — สมุนไพรเสริมฤทธิ์

บำรุงตับและไต และมีบทบาทในการเก็บกักตามแนวคิดการแพทย์จีน

Shān Yào 山药
臣药 — สมุนไพรเสริมฤทธิ์

สนับสนุนการทำงานของม้ามและไตตามทฤษฎี TCM และช่วยประสานการบำรุงในตำรับ

Fú Líng 茯苓
佐药 — สมุนไพรช่วยเสริม

ช่วยขับความชื้นและสนับสนุนการทำงานของม้ามตามแนวคิดการแพทย์จีน

Zé Xiè 泽泻
佐药 — สมุนไพรช่วยเสริม

มีบทบาทในการระบายและขับความชื้น รวมถึงช่วยปรับสมดุลกับกลุ่มสมุนไพรบำรุง

Mǔ Dān Pí 牡丹皮
佐药 — สมุนไพรช่วยเสริม

ใช้ตามทฤษฎี TCM เพื่อระบายความร้อนและช่วยปรับสมดุลกับกลุ่มสมุนไพรบำรุง

หมายเหตุ: การจัดบทบาทของสมุนไพรเป็นการอธิบายตามหลักการจัดตำรับ และอาจแตกต่างกันตามตำรา

```

3. หลักการออกฤทธิ์ตามทฤษฎี TCM

หลักการสำคัญของตำรับนี้คือ 滋补肺肾 (Zī Bǔ Fèi Shèn) หมายถึงการบำรุงยินของปอดและไตตามทฤษฎีการแพทย์แผนจีน

ปอด — 肺

มุ่งบำรุงยินและเพิ่มความชุ่มชื้นตามทฤษฎี TCM ซึ่งสัมพันธ์กับกลุ่มอาการไอแห้งและคอแห้ง

ไต — 肾

มุ่งบำรุงยินและจิงของไต โดยมีแนวคิดเกี่ยวกับการรับชี่จากปอดลงสู่ไต

ระบบที่เกี่ยวข้อง: ปอดและไตในความหมายของระบบจั้งฟู่ตามทฤษฎีการแพทย์จีน ไม่ใช่คำอธิบายการทำงานของอวัยวะทางกายวิภาคโดยตรงทั้งหมด

4. คุณสมบัติของตำรับตามทฤษฎี TCM

  • รสยา: มีรสหวานและเปรี้ยวเป็นองค์ประกอบสำคัญ โดยรสหวานสัมพันธ์กับการบำรุง ส่วนรสเปรี้ยวสัมพันธ์กับการฝาดสมานและเก็บกัก
  • ธรรมชาติของยา: คุณสมบัติของตำรับโดยรวมควรพิจารณาจากส่วนประกอบและสูตรที่ใช้จริง ไม่ควรสรุปว่าเหมือนกันทุกผลิตภัณฑ์
  • ทิศทางของชี่: อธิบายตามแนวคิดการแพทย์จีนว่าเกี่ยวข้องกับการเก็บกักและการเคลื่อนลงของชี่

คำอธิบายนี้เป็นการอธิบายตามทฤษฎีการแพทย์แผนจีน ไม่ใช่การยืนยันกลไกทางชีวการแพทย์

5. วิเคราะห์การทำงานร่วมกันของสมุนไพร

  • Mài Mén Dōng + Wǔ Wèi Zǐ: เป็นการจับคู่ระหว่างสมุนไพรที่ใช้บำรุงยินและเพิ่มความชุ่มชื้น กับสมุนไพรที่มีคุณสมบัติฝาดสมานและเก็บกักตามทฤษฎี TCM
  • Shú Dì Huáng + Fú Líng: เป็นการใช้สมุนไพรบำรุงร่วมกับสมุนไพรที่ช่วยขับความชื้นและสนับสนุนม้าม ตามหลักการจัดตำรับ
  • กลุ่มสมุนไพรบำรุง + Zé Xiè และ Mǔ Dān Pí: เป็นการจัดสมดุลระหว่างกลุ่มสมุนไพรบำรุงกับสมุนไพรที่ใช้ระบายความชื้นและความร้อนตามทฤษฎีการแพทย์จีน
การวิเคราะห์นี้เป็นคำอธิบายตามหลักการจัดตำรับยา ไม่ได้ยืนยันว่าการจับคู่สมุนไพรจะให้ผลทางคลินิกที่แน่นอนในทุกคน

6. ข้อบ่งใช้ตามกลุ่มอาการของ TCM

ตำรับนี้สัมพันธ์กับกลุ่มอาการ 肺肾阴虚 (Fèi Shèn Yīn Xū) หรือภาวะยินของปอดและไตพร่อง ตามทฤษฎีการแพทย์แผนจีน

อาการที่อาจพบร่วมกัน ได้แก่

  • ไอแห้งหรือไอเรื้อรัง
  • เสมหะมีปริมาณน้อยหรือเหนียว
  • คอแห้งหรือเสียงแหบ
  • หายใจตื้นหรือเหนื่อยง่ายในบางราย
  • รู้สึกร้อนบริเวณฝ่ามือและฝ่าเท้า
  • เหงื่อออกตอนกลางคืน
  • ปวดเมื่อยบริเวณเอวและเข่า
  • กระสับกระส่ายหรือนอนหลับไม่สนิท
อาการไอเรื้อรัง หายใจลำบาก หรือเสียงแหบ อาจเกิดจากหลายสาเหตุ หากมีอาการต่อเนื่องหรือรุนแรง ควรได้รับการตรวจวินิจฉัย ไม่ควรเลือกใช้ตำรับจากอาการเพียงอย่างเดียว

7. วิธีใช้และปริมาณ

ตำรับนี้อาจมีจำหน่ายในรูปแบบยาลูกกลอน ยาผง หรือสารสกัดสำเร็จรูป วิธีใช้และปริมาณขึ้นอยู่กับสูตร ความเข้มข้น และคำแนะนำของผู้สั่งใช้

  • เวลาใช้: ควรปฏิบัติตามฉลากผลิตภัณฑ์หรือคำแนะนำของผู้ประกอบวิชาชีพ ไม่ควรกำหนดว่าต้องรับประทานขณะท้องว่างในทุกกรณี
  • ความถี่: ขึ้นอยู่กับรูปแบบยาและความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์
  • การรับประทาน: ควรใช้น้ำตามคำแนะนำบนฉลาก ไม่ควรปรับวิธีรับประทานด้วยตนเอง
  • ระยะเวลาการใช้: ควรให้ผู้ประกอบวิชาชีพประเมินความเหมาะสมและติดตามผล ไม่ควรกำหนดระยะเวลาการใช้ตายตัว
ไม่ควรใช้ข้อมูลจากตำรับดั้งเดิมเพื่อกำหนดขนาดยาของผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปเอง เนื่องจากแต่ละผลิตภัณฑ์อาจมีความเข้มข้นและวิธีใช้แตกต่างกัน

8. ข้อควรระวังและข้อจำกัดในการใช้

  • ภาวะความชื้นสะสม: ตามทฤษฎี TCM ผู้ที่มีลักษณะฝ้าลิ้นหนาและเหนียว หรือมีอาการถ่ายเหลว ควรได้รับการประเมินก่อนใช้ตำรับที่เน้นการบำรุง
  • อาการเจ็บป่วยเฉียบพลัน: หากมีไข้หรืออาการติดเชื้อเฉียบพลัน ควรปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพก่อนใช้
  • สตรีมีครรภ์หรือให้นมบุตร: ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้ประกอบวิชาชีพก่อนใช้
  • อาการไม่พึงประสงค์: หากมีอาการท้องอืด แน่นท้อง ถ่ายเหลว หรืออาการผิดปกติอื่น ควรหยุดใช้และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
  • การแพ้: ผู้ที่เคยแพ้ส่วนประกอบใดในตำรับควรหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบนั้น
  • การใช้ร่วมกับยาอื่น: ควรแจ้งผู้ประกอบวิชาชีพเกี่ยวกับยาและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ใช้อยู่

ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำให้เริ่ม หยุด หรือปรับการใช้ยาโดยไม่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

9. การปรับตำรับตามหลักการแพทย์จีน

ผู้ประกอบวิชาชีพด้านการแพทย์แผนจีนอาจพิจารณาปรับตำรับตามกลุ่มอาการและอาการร่วม ตัวอย่างสมุนไพรที่อาจพบในการปรับตำรับ ได้แก่

  • เมื่อมีอาการไอหรือเลือดปนเสมหะ: อาจพิจารณาสมุนไพรที่ใช้ตามทฤษฎี TCM เพื่อดูแลอาการเลือดออก เช่น Ē Jiāo (阿胶) ทั้งนี้ต้องประเมินสาเหตุของเลือดออกก่อน
  • เมื่อมีลักษณะความร้อนเด่น: อาจพิจารณาสมุนไพร เช่น Zhī Mǔ (知母) หรือ Huáng Bǎi (黄柏) ตามรูปแบบกลุ่มอาการ
  • เมื่อมีอาการอ่อนเพลียร่วมด้วย: อาจพิจารณาสมุนไพรที่ใช้เสริมชี่ เช่น Rén Shēn (人参) ตามความเหมาะสม
ตัวอย่างเหล่านี้เป็นแนวทางการปรับตำรับตามทฤษฎี ไม่ใช่คำแนะนำให้เติมสมุนไพรเอง โดยเฉพาะกรณีไอเป็นเลือดหรือมีอาการผิดปกติที่ควรได้รับการตรวจวินิจฉัย

10. การศึกษาวิจัยสมัยใหม่

สมุนไพรที่เป็นส่วนประกอบของตำรับมีสารประกอบหลายกลุ่มที่ได้รับการศึกษาในด้านเภสัชวิทยา อย่างไรก็ตาม การพบฤทธิ์ของสารสกัดหรือสารเดี่ยวในห้องปฏิบัติการ ไม่สามารถใช้ยืนยันประสิทธิผลของตำรับทั้งสูตรในมนุษย์ได้โดยตรง

ประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการศึกษา

  • สารกลุ่ม iridoid glycosides ที่พบในสมุนไพร Rehmannia
  • สารกลุ่ม polysaccharides ในสมุนไพรบางชนิด
  • การศึกษาฤทธิ์ทางชีวภาพ เช่น ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน

ยังไม่ควรสรุปจากข้อมูลดังกล่าวว่าตำรับนี้สามารถรักษาโรคปอด ป้องกันความเสื่อมของไต หรือชะลอความเสื่อมของเซลล์ในมนุษย์ได้ หากไม่มีหลักฐานทางคลินิกที่เหมาะสมรองรับ

11. คำแนะนำด้านอาหารและการดูแลตนเอง

ตามแนวคิดการแพทย์แผนจีน การเลือกอาหารควรพิจารณาตามสภาพร่างกายและลักษณะอาการของแต่ละบุคคล

อาหารที่อาจเลือกได้

อาหารที่มีน้ำและช่วยเพิ่มความชุ่มชื้น เช่น ลูกแพร์ รากบัว เห็ดหูหนูขาว งาดำ และพุทราจีน อาจนำมาประกอบอาหารตามความเหมาะสม

อาหารที่ควรสังเกต

อาหารเผ็ดจัด ของทอด อาหารไขมันสูง และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ อาจทำให้อาการบางอย่างแย่ลงในบางคน ควรสังเกตการตอบสนองของร่างกาย

ไม่จำเป็นต้องงดอาหารทุกชนิดโดยไม่มีเหตุผลเฉพาะบุคคล และไม่ควรใช้คำแนะนำด้านอาหารแทนการประเมินอาการหรือการรักษาที่จำเป็น

ต้องการสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม?

ติดต่อ OrientalMed ผ่าน LINE OA เพื่อสอบถามเกี่ยวกับตำรับยาแปดเซียนอายุยืนและสมุนไพรจีน

ติดต่อ OrientalMed ทาง LINE
หมายเหตุ: บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับตำรับยาและแนวคิดตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน ไม่ใช่คำแนะนำในการวินิจฉัยหรือรักษาโรค การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของผู้ประกอบวิชาชีพที่มีความรู้และเหมาะสมกับแต่ละบุคคล
Visitors: 405,223