ไก่

กิน "ไก่" ตามตำราแพทย์แผนจีน (鸡 - Jī)

มากกว่าแค่ความอร่อย... คือยาบำรุงในหม้อซุป เปลี่ยนมื้ออาหารธรรมดา ให้เป็นโอสถฟื้นฟูพลังหยางและเลือด

---

ในทฤษฎีการแพทย์แผนจีน ไก่โดดเด่นเรื่องการบำรุง "หยาง" และ "ชี่" (พลังชีวิต) เหมาะสำหรับผู้ที่ร่างกายอ่อนแรง ขาดการบำรุง หรือต้องการฟื้นฟูสุขภาพหลังล้มป่วย ซึ่งเราสามารถนำชิ้นส่วนต่างๆของไก่มาประกอบอาหาร ซึ่งมีคุณลักษณะแตกต่างกันไปตามหลักการแพทย์แผนจีน ดังนี้

1. เนื้อไก่ (鸡肉)

คุณลักษณะ: รสหวาน, ฤทธิ์อุ่น, เข้าเส้นลมปราณม้ามและกระเพาะอาหาร

ทิศทางการออกฤทธิ์: เสริมขึ้นบนและกระจายออก (บำรุงส่วนกลาง)

กลไกการออกฤทธิ์:

• บำรุงจงเจียว: เสริมระบบย่อยอาหารให้แข็งแรง กระตุ้นความอยากอาหาร
• เสริมสร้างชี่และเลือด: บำรุงร่างกายที่เหนื่อยล้า แขนขาไม่มีแรง เหมาะกับสตรีหลังคลอด
• บำรุงไขกระดูกและสารจำเป็น (精 - Jīng): เสริมรากฐานความแข็งแรงจากภายใน

ข้อห้ามและข้อควรระวัง:

• หลีกเลี่ยงในผู้ที่มีภาวะ "ร้อนใน" (ตัวร้อน, ลิ้นแดง, คอแห้ง) หรือมีไข้
• ผู้ที่มีภาวะ "ลมตับแปรปรวน" หรือ "ชี่ติดขัด" (เช่น ปวดศีรษะเรื้อรังจากความร้อน, ความดันสูง) ควรจำกัดปริมาณ

2. ไข่ไก่ (鸡蛋)

คุณลักษณะ: รสหวาน, ฤทธิ์กลาง (เป็นกลาง), เข้าเส้นลมปราณปอด, ม้าม และไต

กลไกการออกฤทธิ์:

• บำรุงยินและเพิ่มความชุ่มชื้น: แก้ไอแห้ง เจ็บคอ เสียงแหบ
• บำรุงเลือดและสงบจิตใจ: ลดอาการกระสับกระส่าย ช่วยให้หลับสบาย
• แยกส่วนบำรุง: ไข่แดงเน้นบำรุงเลือดและยิน (ของเหลวในร่างกาย) ส่วนไข่ขาวเน้นดับร้อนและขับพิษ

ข้อห้ามและข้อควรระวัง:

ผู้ที่มีเสมหะสะสมมาก หรือท้องอืดง่ายไม่ควรทานมาก

3. ตับไก่ และ เลือดไก่ (鸡肝 & 鸡血)

คุณลักษณะ: รสหวาน, ฤทธิ์อุ่น, เข้าเส้นลมปราณตับและไต

กลไกการออกฤทธิ์:

• บำรุงตับและสายตา: (ตับไก่) แก้ภาวะตาฟางตอนกลางคืน หรือตาแห้งจากการใช้สายตาหนัก
• สลายเลือดคั่งและบำรุงเลือด: (เลือดไก่) เสริมธาตุเหล็กและกระตุ้นการไหลเวียน

ข้อห้ามและข้อควรระวัง: สำคัญ:

• เลือดไก่ต้องปรุงให้สุกสนิทก่อนรับประทานเท่านั้น ไม่นิยมทานแบบกึ่งสุกกึ่งดิบ
• ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูงหรือกรดยูริกสูงควรหลีกเลี่ยง

---

เคล็ดลับจากเชฟ: การจัดการวัตถุดิบ

1. การเลือกไก่: หากต้องการบำรุงลึกถึงระดับตับและไต "ไก่ดำ" คือคำตอบ เพราะมีสารอาหารและพลังบำรุงสูงกว่าไก่ขาว
2. การเตรียมเนื้อ: ล้างด้วยเกลือเพื่อลดเมือก จากนั้นให้ "ลวก (Blanch)" ในน้ำเดือดที่ใส่ขิงและเหล้าจีนก่อนนำไปตุ๋น เพื่อขจัดกลิ่นคาวและเปิดรูขุมขนเนื้อให้รับรสสมุนไพร
3. ภาชนะ: การใช้ "หม้อดิน" ตุ๋นด้วยไฟอ่อน จะช่วยรักษาอุณหภูมิและทำให้ตัวยาจากสมุนไพรซึมลึกถึงเนื้อไก่ได้ดีที่สุด

---

สูตร "ไก่ตุ๋นสมุนไพร" แยกตามธาตุเจ้าเรือน

• ธาตุเย็น (ขี้หนาว, ท้องอืดง่าย) | สะโพกไก่ / ไก่ดำ | ปักคี้ (หวงฉี), ตังกุย, ขิงแก่ | คั่วขิงกับน้ำมันเล็กน้อยก่อนตุ๋น เพื่อเพิ่มฤทธิ์อุ่น |
• ธาตุร้อน / ยินพร่อง (ตาแห้ง, นอนยาก) | อกไก่ / ไก่บ้าน | เง็กเต็ก (อวี้จู), ฮ่วยซัว, เม็ดบัว | หลีกเลี่ยงพริกไทย เน้นรสหวานธรรมชาติจากสมุนไพร |
• เลือดน้อย (หน้าซีด, เวียนหัว) | ไก่ดำ | พุทราจีน, เก๋ากี้, ลำไยแห้ง | ใส่เก๋ากี้ในช่วง 10 นาทีสุดท้าย เพื่อไม่ให้วิตามินสลายตัว |

---

หมายเหตุ: การปรุงรสควรเน้นความ "เชง" หรือรสกลมกล่อมธรรมชาติจากสมุนไพร (เช่น ความหวานจากพุทราจีน) โดยใช้เกลือและซีอิ๊วขาวเพียงเล็กน้อย ไม่ควรเติมน้ำตาลทราย