知柏八味丸 Zhi Bai Ba Wei Wan ตีแปะโป๊ยบี่อี๊
จือไป่ปาเว่ยวาน
หรือ ตีแปะโป๊ยบี่อี๊ ในสำเนียงจีนแต้จิ๋ว
จือไป่ปาเว่ยวาน เป็นตำรับสมุนไพรจีนที่มีพื้นฐานจากตำรับหลิ่วเว่ยตี้หวงวาน (六味地黄丸) ซึ่งเน้นการบำรุงหยินของไต และเพิ่มสมุนไพรอีก 2 ชนิด ได้แก่ จื่อมู่และหวงไป๋ เพื่อเสริมแนวทางการระบายความร้อนและลดไฟตามทฤษฎีแพทย์จีน
บำรุงหยินของไตควบคู่กับการระบายไฟที่มากเกินไป ตามแนวคิดการปรับสมดุลระหว่างหยินและหยางในศาสตร์การแพทย์แผนจีน
ที่มาและพื้นฐานของตำรับ
ตำรับนี้ประกอบด้วยสมุนไพร 8 ชนิด โดย 6 ชนิดเป็นส่วนประกอบของตำรับหลิ่วเว่ยตี้หวงวาน (六味地黄丸) ซึ่งเป็นตำรับที่มีแนวทางการใช้เพื่อบำรุงหยินของไตตามทฤษฎีแพทย์จีน
จือไป่ปาเว่ยวานเพิ่มจื่อมู่ (知母) และหวงไป๋ (黄柏) เข้ามา เพื่อให้ตำรับมีแนวทางในการระบายความร้อนและไฟร่วมกับการบำรุงหยิน โดยมักกล่าวถึงในบริบทของภาวะหยินพร่องร่วมกับไฟโชน
ตำรับพื้นฐาน: หลิ่วเว่ยตี้หวงวาน
หากต้องการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับตำรับพื้นฐาน สามารถอ่านบทความของ OrientalMed ได้ที่
อ่านเรื่อง หลิ่วเว่ยตี้หวงวาน →ส่วนประกอบของตำรับ
สมุนไพรทั้ง 8 ชนิดมีบทบาทแตกต่างกัน โดยแบ่งได้เป็นกลุ่มที่เน้นบำรุงหยินและสารจำเป็น กับกลุ่มที่ช่วยระบายความร้อนตามทฤษฎีแพทย์จีน
แนวคิดการทำงานของตำรับ
จือไป่ปาเว่ยวานผสานแนวทางการบำรุงหยินกับการระบายความร้อน โดยมีแนวคิดสำคัญ 3 ประการ
ในตำรับที่เน้นบำรุงหยิน อาจมีการพิจารณาเพิ่มสมุนไพรที่มีแนวทางระบายความร้อน เมื่อการจำแนกตามแพทย์จีนพบลักษณะหยินพร่องร่วมกับไฟโชน จึงเกิดเป็นแนวทางการจัดตำรับที่บำรุงและระบายควบคู่กัน
การใช้ตามทฤษฎีแพทย์จีน
ตำรับนี้มีแนวทางการใช้ตามทฤษฎีแพทย์จีนในกลุ่มอาการที่สัมพันธ์กับภาวะต่อไปนี้
หยินของไตพร่องร่วมกับไฟโชน
เป็นรูปแบบการจำแนกที่กล่าวถึงเมื่อมีลักษณะหยินไม่เพียงพอร่วมกับอาการแสดงของความร้อนตามทฤษฎีแพทย์จีน
หยินของตับและไตพร่องร่วมกับไฟโชน
เป็นการจำแนกที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ของตับและไตตามทฤษฎีแพทย์จีน โดยพิจารณาร่วมกับอาการและลักษณะชีพจรและลิ้น
ความชื้น-ร้อนบริเวณเซี่ยเจียวร่วมกับหยินของไตพร่อง
เซี่ยเจียว (下焦) หมายถึงส่วนล่างของลำตัวตามการแบ่งระบบซานเจียวในแพทย์จีน การใช้ตำรับในกลุ่มนี้ต้องพิจารณารูปแบบอาการโดยรวม ไม่ใช่ดูจากอาการใดอาการหนึ่งเพียงอย่างเดียว
อาการที่อาจพบร่วมตามการจำแนกแบบแพทย์จีน
อาการที่มีการกล่าวถึงในกลุ่มภาวะดังกล่าว ได้แก่
- เหงื่อออกขณะหลับ
- รู้สึกร้อนบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือหน้าอก
- ร้อนวูบวาบหรือรู้สึกร้อนเป็นช่วง ๆ
- กระหายน้ำ ปาก ลิ้น หรือคอแห้ง
- เจ็บคอเรื้อรังหรือปวดฟัน
- ปวดหลังส่วนล่างหรือปวดเข่า และรู้สึกเอวหรือเข่าอ่อนแรง
- มีเสียงในหูหรือการได้ยินลดลง
- เวียนศีรษะหรือมีอาการคล้ายไข้ขึ้น ๆ ลง ๆ
- รู้สึกกล้ามเนื้อไม่มีแรง
- หงุดหงิดง่ายหรือผิวแห้ง
- ฝันเปียก
- ปัสสาวะลำบากหรือมีปัสสาวะหยดย้อย
อาการเหล่านี้เป็นเพียงตัวอย่างที่พบในคำอธิบายตามทฤษฎีแพทย์จีน ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่มีอาการดังกล่าวทุกคนเหมาะกับตำรับนี้ การเลือกใช้ต้องพิจารณารูปแบบอาการโดยรวม
ข้อควรทราบก่อนใช้
- ข้อมูลการใช้ในหน้านี้เป็นคำอธิบายตามทฤษฎีการแพทย์แผนจีน ไม่ใช่การวินิจฉัยโรคหรือคำแนะนำให้ใช้ยาโดยไม่ผ่านการประเมิน
- อาการร้อน เหงื่อออกกลางคืน ปัสสาวะผิดปกติ หรือปวดหลัง อาจมีสาเหตุได้หลายประการ ควรประเมินสุขภาพตามความเหมาะสม
- ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มีโรคประจำตัว หรือใช้ยาเป็นประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้สมุนไพร
- หากมีอาการผิดปกติรุนแรงหรือเป็นต่อเนื่อง ควรเข้ารับการตรวจจากบุคลากรทางการแพทย์
OrientalMed นำเสนอข้อมูลตำรับสมุนไพรจีนเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับหลักการและแนวคิดการใช้ตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน เนื้อหานี้ไม่ใช่คำแนะนำในการวินิจฉัยหรือรักษาโรค และไม่ควรใช้แทนการตรวจรักษาจากบุคลากรทางการแพทย์
- CHINESE HERBAL FORMULA จินคุ่ยเสิ่นชี่วาน 金匮肾气丸 | Jin Gui Shen Qi Wan ตำรับยาจีนโบราณที่มีชื่อเสียงด้านการบำรุงหยางของไต มีหลักการสำคัญคือการใช้สมุนไพรที่ช่วยบำรุงหยินของไต ร่ว...
-
ORIENTALMED · CHINESE HERBAL FORMULA กีเก็กตี่อึ่งอี๊ ตำรับสมุนไพรจีนที่มีพื้นฐานจากการบำรุงหยินของไต และเสริมสมุนไพรที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสายตา กีเก็กตี่อึ่งอี๊ เป็นตำรับท...
-
จินซั่วกู่จิงวาน หรือ กิมซ่อกู่เจ็งอี๊ ในสำเนียงจีนแต้จิ๋ว การแพทย์แผนจีนใช้ตำรับนี้ในผู้ที่พลัง(ชี่)พร่อง ทำให้การทำหน้าที่กักเก็บของไตผิดปกติ มีอาการที่แสดงออกคือ ปวดเมื่อยหลังบร...
-
หมิงมู่ตี้หวง หรือเหม่งมักตี่อึ่งอี๊ในสำเนียงจีนแต้จิ๋ว เป็นตำรับแก้ไขอาการมองเห็นไม่ชัด การมองเห็นลดลง เนื่องจากตับและหยินของไตพร่อง ส่วนประกอบ 熟地黄 Rx. Rehmanniae Preparata Shu D...


