ไต 肾 ในทัศนะการแพทย์แผนจีน

 ไต 肾 

 

ไตเป็นหนึ่งอวัยวะภายในทั้งห้าตามหลักการแพทย์แผนจีน ซึ่งมีความสำคัญสูงมาก แพทย์แผนจีนถือว่าเป็นรากฐานของอวัยวะภายในและ “อิน-หยาง” (Yin–Yang) ไตเป็นกำเนิดของชีวิต ไตเป็นรากฐานของชีวิตก่อนคลอด มีความเชื่อกันว่า หากบำรุงไตให้มีความแข็งแรง จะสามารถบำบัดสรรพโรค แม้ว่าอาจฟังดูเกินความจริงไป แต่ก็สามารถสะท้อนถึงความสำคัญของไตในทฤษฎีการแพทย์แผนจีนได้เป็นอย่างดี

เมื่อกล่าวถึงไต หรืออวัยวะภายในอื่นๆตามหลักการแพทย์แผนจีน จะไม่ได้หมายความเพียงแค่ชิ้นเนื้อที่เป็นอวัยวะนั้นๆ เหมือนดั่งเช่นในความหมายของการแพทย์แผนปัจจุบันเท่านั้น หากแต่หมายถึงระบบการทำงาน ที่กินความตั้งแต่ตัวอวัยวะนั้นเอง, หน้าที่การทำงาน, ความสัมพันธ์กับอวัยวะอื่น ดังนั้น เมื่อแพทย์แผนจีนกล่าวว่ามีปัญหาที่ไต จึงไม่ได้หมายความเจาะจงว่า ก้อนเนื้อที่แพทย์แผนปัจจุบันเรียกว่าไต มีปัญหา หากแต่ปัญหาอาจเกิดที่ใดๆก็ได้ที่เกี่ยวข้องกับระบบการทำงานของไตท้งระบบ

ตามทฤษฎีการแพทย์แผนจีน ไตเป็นธาตุน้ำ มีโครงข่ายเชื่อมโยงกับ กระดูก ไขกระดูก สมอง เส้นผม หู อวัยวะสืบพันธุ์ และทวารหนัก มีหน้าที่สำคัญคือ

  • การกักเก็บสารจำเป็น”จิง”
  • การควบคุมน้ำ
  • การควบคุมลมปราณ”ชี่”

สารจำเป็น”จิง" เป็นสารแห่งชีวิต อวัยวะภายในต่างๆล้วนต้องใช้สารจำเป็น”จิง”ในการทำหน้าที่ของอวัยวะนั้นๆ เมื่อสารจำเป็น”จิง” หมดโดยสิ้นเชิง ชีวิตก็สิ้นสุด

สารจำเป็น“จิง” ได้มาจากมารดาตั้งแต่ยังเป็นทารก แต่ร่างกายสามารถสร้างสารจำเป็น”จิง” อีกประเภทหนึ่ง โดยมาจากสารอาหารที่ร่างกายย่อยและดูดซึมเข้ามาและเปลี่ยนให้เป็นสารจำเป็น”จิง” ส่งมาเก็บที่ไตเพื่อกระจายต่อให้กับอวัยวะที่ต้องการใช้ต่อไป สารจำเป็น”จิง” มีหน้าที่
ควบคุมการเจริญเติบโตและพัฒนาการของร่างกาย

ควบคุมพัฒนาการทางเพศและความสามารถในการสืบพันธุ์ ในเพศชายมีการสร้างอสุจิ ในเพศหญิงให้มีประจำเดือน
เปลี่ยนเป็นเลือดและลมปราณ”ชี่” ไปหล่อเลี้ยงอวัยวะและเนื้อเยื่อต่าง ๆ ต่อต้านการรุกรานของโรคจากภายนอก และขจัดสาเหตุของโรค

ถ้าหน้าที่เก็บกักของไตเสียไป ไตจะดูดซับลมปราณ”ชี่” จากปอดไม่ได้ ทำให้หอบ และเก็บสารจำเป็น”จิง” ไม่อยู่ มีผลสืบเนื่องทำให้น้ำกามเคลื่อน(หลั่งเอง) หรือหลั่งเร็ว ในสตรีจะทำให้รอบเดือนมามาก แท้งง่าย กลั้นปัสสาวะ อุจจาระไม่อยู่

ลมปราณ“ชี่” หมายถึงหน้าที่ของอวัยวะนั้นๆ รวมความถึงพลังงานที่สนับสนุนให้อวัยวะนั้นทำหน้าที่ ในเด็ก ลมปราณ “ชี่”จะไม่สมบูรณ์จนเมื่อถึงอายุระดับหนึ่งเริ่มเข้าสู่วัยหนุ่มสาว

เมื่อ “จิง” และ “ชี่” สมบูรณ์พร้อม ก็จะเกิด “เทียนกุ่ย” ซึ่งคล้ายกับฮอร์โมนส์เพศตามความหมายของแพทย์แผนปัจจุบัน ก็พร้อมที่จะสืบพันธุ์

เด็กหญิงชายที่จะเข้าสู่วัยหนุ่มสาวที่ร่างกายจะเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ ซึ่งมีเงื่อนไข 3 ประการคือ มี “จิงชี่” สมบูรณ์, มีเทียนกุ่ยแล้ว และเส้นลมปราณเริ่นม่าย และชงม่าย มีเลือดลมเต็มเปี่ยม ซึ่งเงื่อนไขทั้งสามประการนี้ สามารถขมวดมาอยู่ที่ข้อเดียวคือ “จิงชี่” ต้องสมบูรณ์พร้อมเสียก่อน อีกสองข้อจึงจะเกิดขึ้นได้ ซึ่งก็อยู่ที่การทำงานของไตเป็นสำคัญ

ไตกับความชรา

“จิงชี่” นอกจากจะมีผลต่อความสามารถในการเจริญพันธุ์แล้ว ยังมีผลต่อความเสื่อมความชราของร่างกายอีกด้วย

ตำราการแพทย์แผนจีนแต่โบราณ “หวงตี้เน่ยจิง” ได้กล่าวไว้ตอนหนึ่งว่า บุรุษเมื่อถึงวัย 40 ปี ชี่ในไตจะเริ่มเสื่อมลง ผมเริ่มหลุดร่วง ฟันเริ่มแห้ง พออายุได้ 48 ปี หยางชี่ของส่วนบนของร่างกายจะเสื่อมลง หน้าตาซีดเซียว ผมและหนวดเคราเริ่มหงอกขาว เมื่ออายุ 56 ปี การทำงานของตับจะเสื่อมลงเนื่องจากไม่ได้รับการบำรุงเลี้ยงจากสารจำเป็น”จิง” ในไต มีผลต่อกระดูกเส้นเอ็น ทำให้เคลื่อนไหวไม่คล่องตัว เมื่ออายุ 64 ปีเทียนกุ่ยจะแห้งหมด จิงชี่น้อยลง ไตทำงานน้อยลง ร่างกายเสื่อมโทรม ฟันและผมจะหลุดร่วงไปสิ้น

เมื่อไตทำงานน้อยลงจะส่งผลกกระทบต่อการเก็บกักสารจำเป็น”จิง” เมื่อร่างกายมีสารจำเป็น”จิง”น้อยลง ส่งผลต่อชี่ในไตที่ลดลงด้วย เมื่อจิงชี่ของร่างกายลดลง จึงทำให้ร่างกายเสื่อมถอยลง

สารจำเป็น“จิง” และลมปราณ”ชี่” ในไต สามารถแปรเปลี่ยนเป็นอินของไต หยางของไต เพื่อเป็นบ่อเกิดของอินหยางทั่วร่างกายต่อไป

อินของไตและหยางของไตมีคุณสมบัติตามทฤษฎี “อิน-หยาง” คือ เป็นฝ่ายตรงข้ามกัน แต่อยู่ร่วมกัน พึ่งพากัน ควบคุมซึ่งกันและกัน ความผิดปกติของอิน-หยางของไตที่พบได้ทางคลินิก ได้แก่

อินของไตพร่อง มีอาการร้อนที่ฝ่ามือฝ่าเท้าหน้าอก เวียนศีรษะ ตาลาย หูมีเสียงดัง เอวและเข่าปวดเข่าอ่อนแรง ฝันเปียก

หยางของไตพร่อง มีอาการอ่อนเพลีย ไม่สดชื่น เอวและเข่าปวดเย็น กลัวหนาว บวมน้ำ ปัสสาวะขัดหรือกลั้นปัสสาวะไม่ได้ ผู้ชายหย่อน สมรรถภาพทางเพศ ผู้หญิงเป็นหมัน

ผู้ป่วยที่ไม่แสดงอาการหนาวหรือร้อนชัดเจน ถ้ามีอาการปัสสาวะมากและบ่อย กลั้นปัสสาวะไม่ได้ ปัสสาวะรดที่นอน หลั่งเร็ว กลั้นอุจจาระไม่ได้ ท้องเดินตอนเช้ามืด ระดูผิดปกติ ตกเลือด แท้งบุตร เวียนศีรษะ หูมีเสียงดัง ลมปราณไตพร่อง เอวและเข่าปวด ชาอ่อนแรง เด็กเติบโตช้า เกิดจากสารจำเป็น“จิง” ของไตพร่อง

ความสมบูรณ์ของไต แสดงออกที่เส้นผม เนื่องจากเส้นผมเป็นส่วนปลายของเลือด และมีจุดเริ่มต้นที่ไต เพราะไตทำหน้าที่กักเก็บสารจ้เป็น”จิง” ไว้ และสารจำเป็น”จิง” สามารถเปลี่ยนเป็นเลือดและลมปราณ”ชี่” หาก”จิงชี่” ในไตสมบูรณ์ดี เส้นผมจะดกดำเป็นประกายเงางาม แต่หาก”จิงชี่” ในไตไม่พอ เส้นผมจะหงอกขาว หยาบกระด้าง หรือหลุดร่วง อาการในช่วงหมดประเดือนของสตรีก็เป็นสัญญาณบอกว่าเทียนกุ่ยใกล้หมด ลมปราณ”ชี่” ในไตเริ่มเสื่อม

หูเป็นหน้าต่างของไต หูเชื่อมต่อกับสมอง สมองเป็นที่สะสมของไขกระดูก สารจำเป็น”จิง” ของไตสร้างไขกระดูกและสมอง สมองและหูทำงานร่วมกันในการรับเสียง การทำหน้าที่รับเสียงของหูจึงขึ้นกับสารจำเป็นของไต หากสารจำเป็น”จิง”พร่องจะทำให้การได้ยินลดลง หูตึง หูหนวก หูมี เสียงดัง คนชราการได้ยินลดลงก็เพราะสารจำเป็นพร่องลงตามธรรมชาติ

ไต ในการแพทย์แผนจีน จึงมีความสำคัญสูง ทั้งการเป็นรากฐานแห่งชีวิต มีความสำคัญต่อพัฒนาการของร่างกาย ไปจนถึงภาวะเจริญพันธุ์ หรือความผิดปกติในระบบสืบพันธุ์ในวัยต่างๆ ตลอดจนถึงความเสื่อมของร่างกาย การทำหน้าที่ของอวัยวะอื่นๆขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์แข็งแรงของไต

การดูแลบำรุงไตให้แข็งแรง สามารถทำหน้าที่เป็นปกติ อย่างสัมพันธ์กับอวัยวะอื่น จึงมีความสำคัญต่อสุขภาพร่างกาย สุขภาพทางเพศ และการชลอคามชราอีกด้วย

    • จินคุยหยวน.jpg
      กิมกุ่ยเสียงขี่อี๊ 金匮肾气丸 ตำรับบำรุงหยางของไต เป็นตำรับยาบำรุงไตที่ใช้กันอย่างแพร่หลายตั้งแต่โบราณมาจนถึงทุกวันนี้ อีกทั้งยังเป็นต้นตำรับของตำรับยาโบราณที่สำคัญอีกจำนวนมาก จึงเรียกไ...
      ราคาขาย ฿160
    • หลักบี่B_OM.png
      หลักบี่ตี่อึ่งอี๊ 六味地黄丸 ตำรับนี้เป็นตำรับ”บรมครู” ของตำรับยาโบราณ ตำรับ “เสียงขี่อี๊” 肾气丸 เป็นที่มาของตำรับยาโบราณอีกตำรับหนึ่งที่เป็นตำรับแม่ไม้คือตำรับยา “หลักบี่ตี่อึ่งอี๊” 六味地黄...
      ราคาขาย ฿160
    • ปาเซียนหยวน.jpg
      ปาเซียนหยวน หรือ ปาเซียนฉางโส่วหยวน หรือ โป๊ยเซียนเฉี่ยงสิ่วอี๊ ในสำเนียงจีนแต้จิ๋ว BA XIAN CHANG SHOU WAN - 八仙長壽丸 - EIGHT IMMORTAL PILL FOR LONGEVITY หรือเป็นที่รู้จักกันในชื่อ ม่...
      ราคาขาย ฿160
    • กิมซ่อกู่เจ็ง 金锁固精丸.jpg
      ส่วนประกอบ ซัวอ้วง / 沙苑子 Sha Yuan Zi บำรุงหยางของไต, เสริมจิง, หยุดการรั่วไหลของอสุจิ เขี่ยมซิก / 芡实 Qian Shi ทำให้ไตแข็งแรง, ช่วยกักเก็บสารจำเป็น(จิง), ขับความชื้น โหน่ยชิว / 连须 ...
      ราคาขาย ฿160
    • Yi Tong - Main.jpg
      ส่วนประกอบสำคัญ ม้าน้ำ กั๊บก่าย ไหเก้าปิน ตังถั่งเช่า เส็กตี่ หกเหล็ง แชตี่ แบะตง น้ำผึ้ง วิธีรับประทาน ครั้งละ 1 เม็ด วันละ 1 ครั้ง ขนาดบรรจุ กล่องละ 8 ตลับ ตลับละ 1 เม็ด
      ราคาปกติ ฿2,680
      ราคาขาย ฿2,500
    • ยาเม็ดซานเปียน 三鞭丸San bian wan.jpg
      ยาเม็ดซานวาน 三鞭丸 San Bian Wan หรือชื่อในสำเนียงแต้จิ๋วว่า ซาปี่อี๊ สรรพคุณตามเอกสารกำกับยาของยาเม็ดซานเปียนวานคือ บำรุงโลหิต บำรุงร่างกาย แก้อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยร่างกาย เวียนศีรษะ ...
      ราคาขาย ฿600
    • 1596865312328955986687.jpg
      เหมาะสำหรับผู้ที่หยางพร่อง อ่อนเพลีย ไม่มีพลัง ปวดเมื่อยหลังบริเวณเอว เอว ขา เข่าอ่อนแรง Antler Pillsประกอบด้วยสมุนไพรจีนมากด้วยคุณค่า เช่น เขากวางอ่อน鹿茸 รสหวาน เค็ม ฤทธิ์อุ่น ออก...
      ราคาขาย ฿190
    • ตังถั่งเช่าพลัส.jpg
      Herbal one ตังถั่งเฉ้า-พลัส 30 เม็ด Cordyceps-plus ตังถั่งเฉ้า เป็นสมุนไพรที่มีลักษณะพิเศษคือฤดูหนาวเป็นหนอน ฤดูร้อนเป็นหญ้าแพทย์จีนใชัตังถั่งเฉ้าเป็นยาอายุวัฒนะ บำรุงร่างกาย บำรุง...
      ราคาปกติ ฿500
      ราคาขาย ฿320
    • กีเก็กตี่อึ่งอี๊.jpg
      สรรพคุณ บำรุงหยินของไต บำรุงสายตา ส่วนประกอบ จีจี้ตี้หวงหยวน หรือกีเก็กตี่อึ่งอี๊ มีตำรับ “หลักบี่ตี่อึ่งอี๊” 六味地黄丸 หรือ Liu Wei Di Huang Wan ที่เป็นตำรับยาสำหรับบำรุงหยินของไตเป็...
      ราคาขาย ฿160
    • Er Ming Zuo Ci Wan.jpg
      สรรพคุณ : ช่วยบำบัดอาการหูอื้อ ตาลาย เวียนศีรษะ ที่เกิดจาก หยินของตับและไตพร่อง ส่วนประกอบ ฉื่อเจี๊ยะ 磁石(煅) เส็กตี่อึ๊ง 熟地黄 ซัวจูยู้ 山茱萸(制) โบวตังพ้วย 牡丹皮 ไหว่ซัวเอี๊ยะ 山药 หกเห...
      ราคาขาย ฿160
    • เหม่งมัก 明目地黄丸1 .jpg
      หมิงมู่ตี้หวงหยวน หรือเหม่งมักตี่อึ่งอี๊ ในสำเนียงจีนแต้จิ๋ว เป็นตำรับแก้ไขอาการการมองเห็นลดลง มองภาพไม่ชัด จากสาเหตุเลือดพร่อง ส่วนประกอบ เส็กตี่อึ๊ง 熟地黄 Shu Di Huang ซัวเอี๊ยะ ...
      ราคาขาย ฿160
    • ยาเห็ดหลินจือสกัด สายพันธุ์พระราชทาน G2.jpg
      เห็ดหลินจือสกัด สายพันธุ์พระราชทาน G2 ในแต่แคปซูล (398 มก.) ประกอบด้วย เห็ดหลินจือสกัด 250 มก. เทียบเท่ากับเห็ดหลินจือ 3,125 มก.และตัวยาอื่นๆ ขนาดรับประทาน ครั้งละ 2 แคปซูล วันละ 2...
      ราคาปกติ ฿590
      ราคาขาย ฿470
    • กระเาพาะปลา 75 กรัม4-Luxuary.jpg
      กระเพาะปลาเก่า 鱼鳔 75 กรัม กระเพาะปลาของเรา เป็นกระเพาะปลาเก่าที่ได้เก็บไว้เป็นเวลานานนับสิบปี จนหมดกลิ่นคาว คอเลสเตอรอลต่ำ แต่อุดมด้วยคอลลาเจน รับประทานง่าย และนี่คือที่มาของการเรี...
      ราคาขาย ฿8,000
    • 1477305302591.jpg
      กระเพาะปลาเก่า 鱼鳔 100 กรัม กระเพาะปลาของเรา เป็นกระเพาะปลาเก่าที่ได้เก็บไว้เป็นเวลานานนับสิบปี จนหมดกลิ่นคาว คอเลสเตอรอลต่ำ แต่อุดมด้วยคอลลาเจนที่ช่วยบำรุงผิวพรรณและกระดูก รับประทา...
      ราคาขาย ฿10,000
    • เก๋ากี้ 100 g_2.jpg
      โกจิเบอร์รี่ หรือเก๋ากี้ 枸杞子 มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Lycium barbarum L. เป็นสมุนไพรที่ใช้แพร่หลายทั้งในทางการแพทย์แผนจีน และใช้เป็นอาหารเสริมในปัจจุบัน ในทางการแพทย์แผนจีน ใช้โกจ...
      ราคาขาย ฿100
    • เก๋ากี้ดำ100กรัม.jpg
      เก๋ากี้ดำ 100 กรัม 黑枸杞 Black Wolfberry ขนาดบรรจุ ถุงละ 100 กรัม
      ราคาขาย ฿100
    • สรรพคุณ เหมาะสำหรับผู้มักฝันเปียก ปัสสาวะกะปริดกะปรอย ปวดเมื่อยเอว สมุนไพร ปาเก็ก โท่วซีจี้ หกพุ้ง วิธีทำ แช่สมุนไพรทั้งหมดในเหล้าขาว 250 cc นาน 7 วัน
      ราคาขาย ฿60
    • 2016-05-11-21-12-55.jpg
      บำรุงตับและไต ช่วยบำรุงเลือด ขับฤทธิ์ร้อน แก้อาการหงุดหงิด เหมาะสำหรับผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มีอาการปวดศีรษะจากสมองพร่อง เวียนศีรษะ นอนไม่หลับ แขนขาเมื่อยไม่มีแรง ส่วนประกอบสมุนไ...
      ราคาขาย ฿65
    • ตีแปะ 1 知柏八味丸.jpg
      เสริมหยิน บำรุงสารจำเป็นของตับและไต ลดไฟส่วนเกิน 知柏八味丸 จือไป่ปาเว่ยหยวน หรือ ตีแปะโป๊ยบี่อี๊ ในสำเนียงจีนแต้จิ๋ว ส่วนประกอบ 熟地黄 Shu Di Huang 山茱萸 Shan Zhu Yu 山药 Shan Yao 茯苓 Fu Ling...
      ราคาขาย ฿160
    • ม่ายเว่ยตี้หวงหยวน 麦味地黄丸_wb-2.jpg
      บำรุงไต บำรุงตับ เสริมหยิน สร้างสารเหลวในร่างกาย หรืออีกชื่อหนึ่งว่า ปาเซียนฉางโส่วหยวน ขนาดบรรจุ ขวดละ 200 เม็ด ขนาดรับประทาน ครั้งละ 8 เม็ด วันละ 3 ครั้ง
      ราคาปกติ ฿180
      ราคาขาย ฿160
    • กิมกุ่ยอี๊.jpg
      กิมกุ่ยอี๊ บำรุงหยางของไต กษัย ปวดเมื่อย ปัสสาวะบ่อย จากโรงงาน เป่ยจิงถงเหรินถัง 北京同仁堂 ทะเบียนเลขที่ K12/47 รับประทานครั้งละ 20-25 เม็ด วันละ 2 ครั้ง ขนาดบรรจุ ขวดละ 360 เม็ด
      ราคาขาย ฿175
    • ยาต้ม จินคุยเสิ่นชี่.jpg
      จินคุยเสิ่นชี่ บำรุงหยางของไต
      ราคาขาย ฿0
    • ซี่โครงหมูทอด ซอสเก๋ากี้_01.jpg
      สรรพคุณ บำรุงไตบำรุงเลือด บำรุงสายตา เหมาะสำหรับผู้ทีมีร่างกายอ่อนเพลีย วิงเวียน หัวใจเต้นเร็วไม่เป็นปรกติ ไตไม่แข็งแรง กามตายด้าน เครื่องปรุง ซี่โครงหมู 1 กิโลกรัม เก๋ากี้ 30 กร...
    • IMG_20160505_165416.jpg
      ข้าวต้มเก๋ากี้ สรรพคุณ บำรุงไต บำรุงเลือด ช่วยให้ตาสว่าง เหมาะสำหรับผู้ที่ตับไตไม่แข็งแรง ปวดหลัง ปวดหัวเข่า เวียนศีรษะ ตาลาย เครื่องปรุง เก๋ากี้15 กรัม ข้าวสาร 50 กรัม วิธีทำ ต...
    • ห่อสิ่วโอว 何首烏.jpg
      ห่อสิ่วโอว 何首烏 He Shou Wu หั่นเป็นแผ่นบาง น้ำหนัก 50 กรัม ดูคุณสมบัติของห่อสิ่วโอว
      ราคาขาย ฿60

  • ในทางการแพทย์แผนจีน ไตมิได้มีความหมายเพียงแค่อวัยวะที่มีรูปร่างคล้ายเมล็ดถั่วเท่านั้น หากแต่หมายถึงระบบการทำหน้าที่ที่กว้างขวาง ไตในทัศนะการแพทย์แผนจีน มีหน้าที่สำคัญคือ 1.จัดเก็บส...

  • จิงชี่.jpg
    "จิง-ชี่" 精气 สารจำเป็นแห่งชีวิต ไต 肾 มีหน้าที่สำคัญหลายประการ แต่หน้าที่หนึ่งที่สำคัญมากก็คือ เป็นที่เก็บสะสมสารจำเป็นแห่งชีวิต คือสาร”จิง” 精 และพลัง”ชี่” 气...

  • "เทียนกุ่ย" 天癸 กับฮอร์โมนส์เพศ ตามหลักการแพทย์แผนจีน "เทียนกุ่ย"天癸 จะเป็นตัวกำหนดความสามารถและพัฒนาการเกี่ยวกับเพศทั้งในชายและหญิง ทั้งในด้านสรีระที่เกี่ยวข้องกับเพศ ความสามารถในกา...

  • การจำแนกการพร่องของไต.jpg
    ไต 肾ในทัศนะการแพทย์แผนจีน มีความสำคัญไม่เพียงแค่เป็นส่วนหนึ่งของระบบขับถ่ายปัสสาวะเท่านั้น ในทางการแพทย์แผนจีน "ไต" มีความเกี่ยวข้องกับระบบต่างๆทั่วร่างกาย คล้ายๆกับเป็นคลังเสบียง ...
Visitors: 231,240