ร้อนใน และแผลในปาก

"ร้อนใน" มากกว่าแค่แผลในปาก: เจาะลึกสัญญาณเตือนจากภายในและวิธีแก้ตามศาสตร์การแพทย์จีน

อาการ "ร้อนใน" หรือที่ในทางแพทย์แผนจีนเรียกว่า "โข่วชวง" (口疮) ไม่ได้เป็นเพียงแผลเปื่อยสีขาวหรือเหลืองที่สร้างความรำคาญใจเวลาทานอาหารเท่านั้น แต่คือ "สัญญาณเตือน" ว่าระบบอวัยวะภายในของคุณกำลังเสียสมดุล หรือมี "ไฟ" สะสมอยู่มากเกินไปครับ

---

รู้จัก "ไฟ" ในตัวคุณ: ร้อนในมี 2 ประเภทหลัก

ก่อนจะรักษา เราต้องรู้ก่อนว่าไฟที่กำลังลุกลามอยู่ในร่างกายเราเป็นประเภทไหน เพื่อการดูแลที่ตรงจุดครับ

ภาวะร้อนแกร่ง (Excess Heat): คือการมี "ไฟ" เยอะเกินจริง มักเกิดจากพฤติกรรม เช่น กินของทอด ของเผ็ด หรือดื่มแอลกอฮอล์
อาการที่สังเกตได้: แผลสีแดงจัด ปวดรุนแรง มีกลิ่นปาก ท้องผูก ปัสสาวะสีเข้ม หงุดหงิดง่าย ลิ้นแดงและมีฝ้าสีเหลืองหนา

ภาวะร้อนพร่อง (Deficiency Heat): คือการที่ "อิน" (ความเย็นและความชุ่มชื้น) ในร่างกายลดน้อยลง จนคุมไฟธรรมชาติไม่อยู่ เปรียบเหมือนน้ำในหม้อแห้งจนทำให้หม้อไหม้ มักเกิดจากการนอนดึกหรือตรากตรำงานหนัก
อาการที่สังเกตได้: เป็นแผลเรื้อรัง เป็นๆ หายๆ ปวดไม่มากแต่เจ็บนาน ปากคอแห้งตอนกลางคืน หรือมีอาการร้อนวูบวาบตามฝ่ามือฝ่าเท้า

---

เมนูอาหารและตำรับชา "ดับพิษร้อน"

การปรับสมดุลด้วยอาหารถือเป็นหัวใจสำคัญ โดยเราจะแบ่งตามกลุ่มอาการดังนี้ครับ

สำหรับกลุ่ม "ร้อนแกร่ง" (เน้นขับพิษและระบายไฟ)

1. เมนูมะระขี้นกผัดไข่: มะระมีฤทธิ์เย็นจัด ช่วยระบายไฟในหัวใจและตับได้ดีที่สุด หากกลัวขมให้คลุกเกลือทิ้งไว้ 10 นาทีก่อนนำไปปรุง
2. แกงจืดฟักเขียวซี่โครงหมู: ฟักเขียวช่วยขับความร้อนและปัสสาวะ ลดอาการตัวหนักอึดอัดจากความร้อนชื้น
3. ชาน้ำหล่อฮังก๊วย: นำหล่อฮังก๊วย 1 ลูกมาบุบให้แตก ต้มน้ำ 1.5 ลิตร ช่วยหล่อลื่นลำไส้ ระบายความร้อนออกจากทางเดินอาหาร เหมาะมากสำหรับคนที่มีอาการท้องผูกร่วมด้วย

สำหรับกลุ่ม "ร้อนพร่อง" (เน้นบำรุงอิน เติมความชุ่มชื้น)

1. โจ๊กสาลี่รากบัว: สาลี่และรากบัวช่วยบำรุงอินของปอดและกระเพาะอาหาร เพิ่มน้ำเลี้ยงร่างกายให้แผลสมานไวขึ้น
2. ซุปเห็ดหูหนูขาวเต้าหู้ไข่: เห็ดหูหนูขาวเป็นสมุนไพรชั้นเลิศในการบำรุงความชุ่มชื้น ช่วยลดอาการคอแห้งแสบในช่วงเย็น
3. ชาเก๋ากี้และลูกหม่อน (Mulberry): ใช้เก๋ากี้ 1 ช้อนโต๊ะ และลูกหม่อนแห้ง 1 ช้อนโต๊ะ ชงน้ำร้อนดื่ม ช่วยบำรุงตับและไต เหมาะสำหรับคนที่เป็นร้อนในซ้ำซากจากการพักผ่อนน้อย

---

วิธีดูแลตัวเองและจุดนวดกดจุดบรรเทาอาการ

นอกจากการทานอาหารแล้ว การกระตุ้นการไหลเวียนของพลังงาน (ชี่) ก็ช่วยได้ครับ

การนวดกดจุด (Acupressure):

• จุดเหอกู่ (LI4): บริเวณง่ามมือระหว่างนิ้วชี้และนิ้วโป้ง ช่วยระบายความร้อนที่ใบหน้าและช่องปาก
• จุดเน่ยถิง (ST44): ซอกนิ้วเท้าที่ 2 และ 3 เหมาะสำหรับคนที่เป็นร้อนในพร้อมปวดเหงือกหรือปวดฟัน
• จุดจ้าวไห่ (KI6): ใต้ตาตุ่มด้านใน ช่วยเพิ่มน้ำให้อินและลดอาการคอแห้ง (สำหรับร้อนพร่อง)

การกัวซา (Guasha): แนะนำให้ทำบริเวณแผ่นหลังหรือลำคอเพื่อระบายพิษร้อน ไม่ควรกัวซาลงบนแผลโดยตรง

ปรับเวลานอน: พยายามเข้านอนก่อน 23.00 น. เพื่อให้ร่างกายได้ซ่อมแซม "อิน" หรือสารน้ำตามธรรมชาติ

---

วัตถุดิบที่ควรมีติดครัว

| ประเภท | วัตถุดิบแนะนำ (ฤทธิ์เย็น/บำรุงชุ่มชื้น) | สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง (ฤทธิ์ร้อน) |
| :--- | :--- | :--- |
| ผัก | แตงกวา, รากบัว, ผักบุ้ง, มะระ, ฟักเขียว | พริก, ขิงแก่, กระเทียมปริมาณมาก |
| ผลไม้ | แตงโม, สาลี่, แก้วมังกร | ทุเรียน, ลำไย, ขนุน |
| โปรตีน | เนื้อเป็ด, เต้าหู้ขาว, เนื้อหมู | เนื้อวัว, อาหารปิ้งย่างจนไหม้เกรียม |

---

⚠️ ข้อควรระวังสำคัญ
แม้สมุนไพรจีนจะมีประโยชน์มาก แต่การใช้ ตำรับยาแผนจีน เช่น Qing Wei San (ระบายไฟกระเพาะ) หรือ Zhi Bai Di Huang Wan (บำรุงอินลดไฟ) จำเป็นต้องปรึกษาแพทย์แผนจีนหรือผู้เชี่ยวชาญก่อนเสมอ เนื่องจากหากวินิจฉัยประเภทของไฟผิด (เช่น นำยาระบายความร้อนแรงๆ ไปใช้กับคนที่ร่างกายอ่อนแอจากภาวะพร่อง) อาจทำให้อาการแย่ลงหรือร่างกายเสียสมดุลหนักกว่าเดิมได้ครับ

การดูแลสุขภาพด้วยวิธีธรรมชาติเริ่มต้นที่การสังเกตตัวเอง หากคุณมีอาการแผลในปากบ่อยๆ ลองหยุดนิ่งและสำรวจลิ้น สังเกตการขับถ่าย แล้วลองปรับเมนูอาหารตามที่แนะนำดูนะครับ เพื่อให้ "ไฟ" ภายในกลับมาสมดุลและสุขภาพดีอย่างยั่งยืนครับ